Անդրադարձ՝ Մյունխենի անվտանգության համաժողովում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի ելույթներին
26.02
2026
«Խաղաղության» պատրանք՝ միակողմանի պարտադրված պահանջների ներքո
Մյունխենի 62-րդ անվտանգության համաժողովում նախագահ Ալիևը կրկին հստակեցրել է, որ խաղաղության վերջնական պայմանագրի նախապայմանը Հայաստանի սահմանադրության մեջ պատմական որոշ հղումները հեռացնելն է, ինչը խաղաղության բեռը, ըստ էության, ամբողջությամբ դնում է Հայաստանի ներքին իրավական գործընթացի վրա։
Ալիևը շրջանցում է կարգավորման հիմնական հարցերը, այդ թվում՝ անվտանգության երաշխիքները, արցախահայության իրավունքների և սահմանների վերաբերյալ բանակցությունները և որպես խաղաղության նախապայման սահմանում է Հայաստանի ինքնիշխան սահմանադրական շրջանակը, որը, մեր կարծիքով, խաթարում է իրական խաղաղությունը։
Ագրեսիայի փոխանցումը հռետորաբանության և տարածաշրջանային քաղաքականության միջոցով
Ալիևը բացահայտում է Հայաստանի վերաբերյալ վճռական և անզիջում հռետորաբանության մի օրինաչափություն: Չնայած նա գովաբանում է ձեռք բերված «խաղաղությունը», Հայաստանի կողմից սահմանադրական փոփոխությունների վերաբերյալ նրա պնդումը տպավորություն է ստեղծում, որ խաղաղությունը պայմանական է, այլ ոչ թե փոխադարձ համակեցություն:
Ալիևի ձևակերպումները հակված են տարածքային հավակնությունների՝ միջանցքային նախագծերի խթանման տեսքով, ինչը, մեր կարծիքով, կարող է քայքայել Հայաստանի ինքնիշխանությունը, այլ ոչ թե ստեղծել հավասար տարանցիկ գործակցություն: Նման հռետորաբանությունը չի կարող զարգացնել վստահություն, հատկապես, երբ այն հնչում է Մյունխենի անվտանգության համաժողովի նման բարձր հարթակներում:
Մարդասիրական մտահոգություններ և ռազմագերիներ
Մինչ Ալիևը պնդում է, որ «խաղաղություն է» հաստատվում, մարդասիրական խնդիրները մնում են չլուծված։ Արցախի ղեկավարությունը և տասնյակ հայ ռազմագերիներ մնում են ադրբեջանական կալանքի տակ, որտեղ միջազգային մարդասիրական նորմերը շարունակում են խախտվել։
Ալիևի հայտարարությունները Մյունխենի համաժողովում չեն ցույց տալիս, որ նա պատրաստ է իրական քայլեր անել՝ օրինակ՝ կալանավորվածների ազատ արձակման կամ համաներման ուղղությամբ։ Ավելի շուտ դրանք տպավորություն են ստեղծում, որ մարդասիրական հարցերը օգտագործվում են որպես քաղաքական գործիք, ոչ թե լուծվում են որպես հաշտեցման մաս։
Նրա հռետորաբանությունը կարող է նաև վնասել տարածաշրջանային կայունությանը։ Երբ հայտարարվում է, թե «խաղաղությունն արդեն ձեռք է բերվել»՝ հաշվի չառնելով չլուծված խնդիրներ, առաջանում է վտանգ, որ խաղաղությունը կմնա միայն խոսքերի մակարդակում, ոչ թե կդառնա իրավական, պարտադիր և իրական երաշխիքներով ամրագրված գործընթաց։
Խաղաղությունը Հայաստանի սահմանադրական փոփոխությունների հետ կապելը շեղում է իրական բանակցություններից և նոր լարվածություն է ստեղծում։ Քանի դեռ չեն լուծվել առանցքային խնդիրները՝ Արցախահայերի իրավունքները, ռազմագերիների ազատ արձակումը և հետկոնֆլիկտային հստակ մեխանիզմները, «խաղաղության» մասին խոսելը դառնում է դատարկ և վտանգավոր պատրանք, որը միայն հետաձգում է իրական կայունությունը։
