Աննախադեպ մոբիլիզացիա. Անկարան նախապատրաստվում է Հյուսիսատլանտյան դաշինքի գագաթնաժողովին

Թուրքիան նախապատրաստվում է հյուրընկալել ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների ղեկավարների երկօրյա գագաթնաժողովը, որը կկայանա հուլիսի 7-ին և 8-ին Անկարայում։ Սա ռազմական դաշինքի վերջին տարիների ամենազգայուն և կրիտիկական հանդիպումներից մեկն է։ Հաշվի առնելով անդամ երկրների ղեկավարներին, քաղաքական-անվտանգային պատվիրակություններին և թիկնազորային հսկայական շարասյանը՝ Անկարա ժամանող հյուրերի ընդհանուր թիվը կհասնի 6000-ի։

Միջոցառման անվտանգային և կառուցվածքային կազմակերպումը դրված է Թուրքիայի Պաշտպանության նախարարության, Ներքին գործերի նախարարության և MIT հետախուզական ծառայության վրա՝ ՆԱՏՕ-ի կենտրոնակայանի հետ խիստ համակարգմամբ։ Անվտանգության աննախադեպ միջոցառումների շրջանակներում Անկարայի նահանգապետարանը հայտարարել է, որ մայրաքաղաքի բոլոր պետական հաստատությունների աշխատակիցները հուլիսի 6-ից 12-ը կգտնվեն վարչական արձակուրդում։

Ինչո՞ւ է կարևոր

Սա Թուրքիայի աշխարհաքաղաքական կապիտալիզացիայի գագաթնակետն է։

Այն փաստը, որ ՆԱՏՕ-ն իր ամենազգայուն գագաթնաժողովն անցկացնում է Անկարայում (հատկապես գլոբալ ճգնաժամերի, Ուկրաինայի և Մերձավոր Արևելքի պատերազմների ֆոնին), ցույց է տալիս Թուրքիայի անփոխարինելիությունը Արևմտյան բլոկի համար։ Թուրքիան, հանդիսանալով ՆԱՏՕ-ի հարավարևելյան միակ հենասյունը, գերազանցապես կիրառում է սեփական աշխարհագրական լծակը։ Ընդունելով դաշինքին սեփական մայրաքաղաքում՝ Էրդողանի վարչակարգը ստանում է օրակարգը թելադրելու և սեփական պահանջները (լինի դա զինատեսակների գնում, թե հարևանների նկատմամբ էքսպանսիա) Արևմուտքին պարտադրելու տակտիկական առավելություն։

Ի՞նչ կարող է փոխվել

Դիվանագիտական առևտուր. Թուրքիան կօգտագործի հյուրընկալողի իր կարգավիճակը՝ ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցներից (հատկապես ԱՄՆ-ից և Գերմանիայից) ռազմաարդյունաբերական սահմանափակումների վերացում և նորագույն ավիացիոն տեխնոլոգիաների փոխանցում կորզելու համար:

Ռեգիոնալ դոմինանտության լեգիտիմացում. գագաթնաժողովի արդյունքներով Անկարան կփորձի ստանալ ՆԱՏՕ-ի անուղղակի լոյալությունը Սև ծովում և Կովկաս-Մերձավոր Արևելք առանցքում իր ինքնուրույն ռազմական գործողությունների նկատմամբ:

Հայաստանի համար սա ի՞նչ կարող է նշանակել

ՆԱՏՕ-ի այս կենտրոնացումը Թուրքիայում Հայաստանի ազգային անվտանգության համակարգին թելադրում է հետևյալ սառը հաշվարկները.

• Արևմտյան զսպման զրոյականացում. եթե ողջ Հյուսիսատլանտյան դաշինքը հավաքվում է Անկարայում և քննարկում գլոբալ անվտանգության ճարտարապետությունը, դա նշանակում է, որ ՆԱՏՕ-ն երբեք չի գնա Թուրքիայի հետ որևէ կոշտ առճակատման հանուն երրորդ, ոչ դաշնակից երկրի (Հայաստանի) շահերի: ՀՀ արտաքին քաղաքականությունը պետք է ընդմիշտ ազատվի այն իլյուզիայից, թե արևմտյան կառույցները կարող են զսպել թուրք-ադրբեջանական տանդեմին։ Ռեալպոլիտիկում դաշինքները հարմարվում են ուժեղներին, այլ ոչ թե պաշտպանում են թույլերին։
• Անվտանգային վաակումի կառավարում. գագաթնաժողովի օրերին և դրան հաջորդող ժամանակահատվածում Թուրքիայի ռազմաքաղաքական կշիռը գտնվելու է պիկում։ Անկարան և Բաքուն կարող են օգտագործել այս «դիվանագիտական անձեռնմխելիության» պատուհանը՝ Հարավային Կովկասում նոր պայմաններ պարտադրելու համար։ Հայաստանի ռազմական և հետախուզական մարմինները պետք է գործեն գերզգոն ռեժիմով՝ բացառելով ցանկացած ֆիզիկական կամ տեղեկատվական սադրանք։
• ՆԱՏՕ-ի հռչակագրի մոնիտորինգ. Հայաստանի վերլուծական համակարգը պետք է խոշորացույցով ուսումնասիրի Անկարայի գագաթնաժողովի ամփոփիչ փաստաթղթերը։ Սև ծովի, Ռուսաստանի և տարանցիկ միջանցքների վերաբերյալ այնտեղ ամրագրվող ցանկացած կետ ուղիղ ազդեցություն է ունենալու ՀՀ լոգիստիկ և սուվերեն պլանավորման վրա։